• Aktualności
• Projekty
• Organizacje pozarządowe
• Firmy
• BIP
• Kontakt

Ziemia

NAJWCZEŚNIEJSZE DZIEJE OSADNICTWA GINĄ W MROKACH HISTORII. BOGACTWA NATURALNE, KLIMAT, POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE UKSZTAŁTOWANIE TERENU, NADAL WPŁYWAJĄ NA HISTORIĘ ZIEMI PRZECŁAWSKIEJ.

Około 500 milionów lat temu Kotlina Sandomierska była dnem niezbyt głębokiego morza. Po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia na tych terenach pojawiają się licznie mamuty, których szczątki możemy oglądać w Muzeum Regionalnym w Mielcu. Niemal kompletny szkielet odkryto w 1967r w Rzochowie. Lodowiec pozostawił liczne głazy narzutowe wykorzystywane do budowy podmurówek zamków i dworów lub jako kamienie ozdobne. Wisłoka po ustąpieniu zlodowacenia dłuższy czas nie miała swego stałego koryta. Podmokłe obniżenie terenu wzdłuż linii Rzemień - Babule to pradolina Wisłoki. Pod powierzchnią dawnego koryta odkrywane są pnie powalonych pradawnych dębów."Czarny Dąb" jest surowcem szczególnie cenionym w stolarstwie ozdobnym, przed wojną wykorzystanym do produkcji inkrustowanych mebli. Prawisłoka pozostawiła po sobie liczne wydmy osiągające wysokość do 20 m. W północno wschodniej części gminy wydmy noszą nazwę "Góry Ryto". Dziś wydmy w okolicach Przecławia i Rzemienia porastają lasy. Pomiędzy wzniesieniami wytworzyły się bagna i trzęsawiska. Torf był materiałem opałowym, oraz lekiem wykorzystywanym w medycynie ludowej. Lodowiec pozostawił gliny dyluwialne, oznaczające się dużą spoistością i wykorzystywane przez rzemieślników do wyrobu waz, dzbanów i cegły. Z nadrzecznej wikliny pleciono wiklinowe kosze, las dostarczał budulca, powszechna uprawa lnu i konopi zaspokajała potrzeby dawnych mieszkańców na płótno wyrabiane domowym sposobem. Wszelkie choroby leczono ziołami. Źródłami utrzymania było też łowiectwo, bartnictwo, rybołówstwo. Istniał zawód "Bobrowniczy", podległy bezpośrednio królowi.

Nazwy Wisła i Wisłoka są tak stare jak sama słowiańszczyzna i liczą sobie ok. 2000 lat. Od 1 - IV w. naszej ery na tych trenach trwa okres licznych kontaktów handlowych z państwem rzymskim. W początkach VII stulecia rolnictwo wypaleniskowe ustąpiło orce sprzężajnej . Odkrycia archeologiczne potwierdzają, że eksploatacja rudy darniowej i wytop żelaza, odbywał się na tych terenach już w X-XI1 w. Tereny okolic Przecławia były zamieszkiwane od pradawnych czasów, co potwierdzają odkrycia śladów osadnictwa neolitycznego. Kultury Łużytckiej (XIII - IV w. p. n .e.) i Kultury Przeworskiej.

W IX - X w. region wchodził w skład plemiennego terytorium Wiślan. W II połowie X w. cała Małopolska, łącznie z omawianym regionem, należała do terytorium Piastów. Tworzeniu się państwa Polan, towarzyszyły wojny plemienne. Bolesław Krzywousty umierając w l138r, podzielił państwo polskie pomiędzy czterech synów, z których jeden Henryk otrzymał ziemię sandomierską. Tak powstało Księstwo Sandomierskie, które po Henryku dziedziczyli kolejno; Kazimierz Sprawiedliwy, Leszek Biały, Bolesław Wstydliwy i Leszek Czarny.

Liczne najazdy Tatarów w XIII w., Litwinów i Rusinów w 1386 r., wyludniły wsie i osady . Nową bardziej rozwiniętą formę gospodarki feudalnej gwarantowało prawo niemieckie. Na tereny Puszczy Sandomierskiej sprowadzano osadników z innych części Polski, dla których zakładano nowe wsie na prawie niemieckim, zwanym magdeburskim. W zakładanych wsiach wprowadzono gospodarkę trójpolową. Nowe prawo uniezależniało poddanych od feudała - właściciela terenów, na których lokowano wioskę. Nastąpiła zmiana opłat; z danin w naturze na czynsze roczne. Ustanowiono urząd sołtysa i wprowadzono gospodarkę trójpolową, co zwiększyło produkcję i dochody dworu.

Osadnicy ( kmiecie) dostawali tan ziemi i dom, korzystali ze zwolnienia z opłat, od 2 do 24 lat, w zależności od tego, czy wieś lokowano na "surowym korzeniu", czy na polach uprawnych. Zagrodnik otrzymywał dom, 1/4 łana ziemi i pracował na sołtysim folwarku. Powstające wówczas miasta uzyskiwały zezwolenia targowe i jarmarczne, które stanowiły podstawowy atrybut miejskości.

W przypadku Przecławia starosłowiańską owalnicę przekształcono na miasto wytyczając w jej środkowej części plac rynkowy. W 1423r zniesiono przywileje prawa magdeburskiego, zmuszając sołtysów do odsprzedaży folwarków dworom. W wioskach stopniowo wzrastało uzależnienie chłopów od panów. Pracę dla pana nazywano pańszczyzną. W następnych wiekach w gospodarstwach chłopskich nie dokonała się znacząca zmiana. Zwyczajowo nowe wsie i miasteczka zakładano na prawie magdeburskim. W okolicach Przecławia pod powierzchnią traw (darni), na głębokości "'poniżej pługa", znajdowały się pokłady rudy żelaza, zwanej rudą darniową. Eksploatowane pokłady rudy miały grubość od 20 do 50 cm. W dawnych kuźnicach zwanych hamerniami, poprzez wypalanie rudy darniowej otrzymywano żelazo i żużel, aż do pierwszej wojny światowej.

Początkiem XIX stulecia, okolice Przecławia porastała, nieużyteczna dla rolnictwa i zabagniona, pradawna Puszcza Sandomierska. Przez równinne tereny, do wiosek, wolno spływały bezimienne potoki i strugi zalewające co roku pola uprawne. Powszechnym zjawiskiem były błota, bagna, podmokłe łąki, a w wioskach liczne sadzawki.

W 1846r wybuchła rabacja. Po uwłaszczeniu chłopów w 1848r, rozdrobnione gospodarstwa chłopskie nie potrafiły wyżywić wielodzietnych rodzin. W latach 1880-1914 odbywała się masowa emigracja ludności, w poszukiwaniu chleba, zarobku i ziemi. Przeważnie wyjeżdżano do Ameryki, do Niemiec "Na saksy", do Kanady, Anglii i Francji. Do połowy XIX w na wsi przeważała hodowla owiec. Dopiero w latach osiemdziesiątych XIX w. przestawiano się na hodowlę bydła i świń. W połowie XIX w. zrezygnowano z trójpolówki stosując płodozmian, a drewniany pług zastąpił żelazny. Do upraw weszła wówczas koniczyna i ziemniaki, które wkrótce stały się podstawą karmienia bydła.

Uregulowanie biegu rzek i potoków, osuszenie zabagnionych pól, mieszkańcy zawdzięczają wybitnej postaci - Andrzejowi Kędziorowi. Andrzej Kędzior, będąc dzieckiem, każdego roku oglądał rzekę zabierającą ludziom dobytek. Był synem chłopa z Toporowa k. Mielca. Ukończył gimnazjum w Tarnowie. W Wiedniu studiował inżynierię wodną i prawo. Został radcą c.k. dworu austriackiego i opracował plany regulacji wielu rzek i potoków. Spowodował zmianę prawną, umożliwiającą chłopom płacenie za melioracje ich gruntów własną pracą, przy usypywaniu wałów. Według jego projektów przeprowadzono meliorację gruntów i zabezpieczono pola uprawne wałami przeciwpowodziowymi. Inż. Andrzej Kędzior swoją pracą odmienił dzieje dawnego powiatu mieleckiego, w tym ziemi przecławskiej.

Koniec XIX i początek XX w. oznaczał rabunkową gospodarkę leśną na osuszonych terenach puszczy. Właściciele sprzedawali pod wyrąb całe połacie lasów. Rozpoczęła się eksploatacja torfu, używanego w tym czasie dla celów opałowych. W okresie II wojny światowej lasy wycinali Niemcy.

W okresie międzywojennym sytuacja ekonomiczna wsi nie ulegała poprawie. Gazety stały się kolejnym źródłem wiedzy dla mieszkańców. Silna organizacja chłopska, Stronnictwo Ludowe "Wici", wyrażała ówczesne dążenia chłopów'. W tym czasie powstawały "Kółka Rolnicze" i towarzystwa kredytowe, które ze składek udzielały kredytu swoim członkom. Wznoszono budynki Ochotniczych Straży Pożarnych, szkół i sklepów. Powstawały Koła Gospodyń Wiejskich. Właściciele dworów pod budowę nowych szkół przekazywali place i dostarczali drewno.

Po II wojnie światowej, na terenach należących niegdyś do właścicieli ziemskich, powstały Państwowe Gospodarstwa Rolne. Większość indywidualnych gospodarstw rolnych podupadło. Rozpoczęła się migracja ludności wiejskiej do miast. Mieszkańcy z okolic Przecławia, rozpoczynali pracę w wielkim zakładzie przemysłowym w Mielcu, tj. WSK "PZL Mielec", obecnie S.A.

Po przemianach 1980r. nastąpiło załamanie się rynku i znaczne bezrobocie. Dziś w gminie Przecław gospodaruje 2039 małych gospodarstw rolnych, w większości zajmujących się, produkcją zaspokajającą potrzeby własne. Pozostałą część ziemi w gminie Przecław porastają lasy, które liczą sobie średnio 60 lat. Na rozległych terenach leśnych przyrodnicy obserwują odradzanie się fauny i flory dawnej Puszczy Sandomierskiej . W 1995r, czternaście kilometrów od Przecławia, powstała pierwsza w Polsce, Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK MIELEC.